Technisch Infoblad #11
Staal is al sinds het begin van de industriële revolutie een ideale basis voor constructiedoeleinden. Al even lang is het roesten van staal een probleem. Om staal tegen roest te beschermen is het aanbrengen van een barrière tussen het staal en de atmosfeer de aangewezen methode. Dat gebeurt door het aanbrengen van organische deklagen of metallieke deklagen.
VERZINKEN
Bij deze laatste methode wordt er of gekozen voor een esthetisch doel (denk aan verchromen) of het doel is het langdurig beschermen van staal tegen roesten. Dan is juist zink het aangewezen metaal omdat het naast een barrière ook zorgt voor een kathodische bescherming van het staal. Daarnaast is een zinklaag ook nog eens zeer slijtvast. Er bestaan echter verschillende methoden om de zinklaag aan te brengen op het staal. Belangrijk is de verschillen te kennen om te voorkomen dat verkeerde keuzes gemaakt worden.
Thermisch verzinken (ook wel discontinu thermisch verzinken of stukverzinken genoemd) is niet alleen de oudste (voor het eerst voorgesteld door de Fransman Paul Jacques Malouin in 1742), maar ooknog steeds de meest duurzame en doeltreffende methode. Helaas heerst er een grote verwarring over de juiste benaming(en) van de verschillende methoden.
Vaak wordt in een bestelspecificatie of in een bestek alleen het woord “verzinken” vermeld. Men bedoelt dan doorgaans het discontinu thermisch verzinken wanneer het een buitensituatie betreft, maar men krijgt dan bijvoorbeeld continu verzinkte materialen geleverd. Dit laatste materiaal kan wat duurzaamheid betreft niet tippen aan het discontinu thermisch verzinkt staal en leidt gegarandeerd tot ongewenste extra onderhoudskosten. In andere gevallen, denk daarbij aan een brugconstructie, zijn de voorwerpen zodanig groot en zwaar dat deze nu eenmaal niet in een verzinkbad passen. Ook dan zal men de juiste methode van verzinken dienen te beschrijven. Veel transportkarren bij de pakketdienst zijn doorgaans samengesteld uit een soort van frames welke elektrolytisch
zijn verzinkt. Gezien de relatief korte levensduur van deze karren, is een hele duurzame conserveringsmethode niet nodig.
In onderstaande tabel staan de correcte, door de industrie gehanteerde benamingen, evenals de aanvaarde alternatieve aanduidingen. Om bij het voorschrijven van een verzinkmethode verwarring te voorkomen, wordt sterk aanbevolen om - naast de juiste benaming - ook de juiste norm te vermelden.
| NORM | NEDERLANDS | FRANS | ENGELS |
|---|---|---|---|
| EN-ISO 1461 EN 10240 EN-ISO 10684 | Thermisch verzinken (discontinu thermisch verzinken, stukverzinken, dompel-verzinken | Galvanisation à chaud Galvanisation après fabrication | Hot-dip galvanizing General galvanizing |
| EN-ISO 1461 EN-ISO 10684 | Centrifuge verzinken | Galvanisation par centrifugation | Centrifuge galvanizing |
| EN-ISO 4998 EN 10346 | Continu verzinken Sendzimir verzinken | Galvanisation à chaud en continu Galvanisation Sendzimir | Continuous hot-dip zinc-coated Sendzimir galvanizing |
| EN-ISO 17668 | Sherardiseren | Shérardisation | Sherardizing |
| EN-ISO 2063 | Zinkspuiten | Zingage par projection thermique Métallisation | Zinc spraying |
| EN-ISO 2081 EN 10152 | Elektrolytisch verzinken | Dépôt électrolytique de zinc Electrozingage | Zinc electroplating Zinc plating |
| EN-ISO 12683 | Mechanisch verzinken | Matoplastie | Mechanical plating |
| Bedoeld voor herstellingen | Zinkrijke verven | Peintures riches en zinc | Zinc-rich paints |
EN ISO 1461
Door thermisch verzinken aangebrachte deklagen op ijzeren en stalen voorwerpen - Specificaties en beproevingsmethoden.
EN ISO 14713 deel 1
Zinken deklagen - Richtlijnen en aanbevelingen voor de bescherming van ijzer en staal in constructies tegen corrosie - Deel 1: Algemene ontwerpbeginselen en corrosieweerstand.
EN 10240
Inwendige en/of uitwendige beschermende deklagen voor stalen uizen – Specificaties voor dompelverzinkte deklagen aangebracht in geautomatiseerde installaties
EN ISO 10684
Bevestigingsartikelen - Door thermisch verzinken aangebrachte deklagen
EN ISO 4998
Continuous hot-dip zinc-coated and zinc-iron alloy-coated carbon steel sheet of structural quality
EN 10346
Continu-dompelbeklede platte staalproducten - Technische leveringsvoorwaarden
EN ISO 17668
Sherardiseren - Zinkdiffusiedeklagen op ijzer- en staalproducten - Specificatie
EN ISO 2063
Thermisch spuiten - Metallieke en andere niet-organische deklagen - Zink, aluminium en hun legeringen
EN ISO 2081
Metallieke en andere niet-organische deklagen - Elektrolytisch aangebrachte deklagen van zink met aanvullende behandeling van ijzer of staal
EN 10152
Elektrolytisch verzinkte koudgewalste platte staalproducten voor koudvervormen - Technische leveringsvoorwaarden
EN ISO 12683
Mechanisch aangebrachte deklagen van zink – Specificatie en beproevingsmethoden