Technisch Infoblad #1
Als thermisch verzinkt staal wordt blootgesteld aan de atmosfeer heeft dat de vorming van ‘zinkpatina’ tot gevolg. Deze ‘patina’ zorgt voor een geleidelijke vermindering van de glans van het zinkoppervlak en een toename van de levensduurverwachting ervan.
WITTE VLEKKEN OP HET ZINK!?
Het komt met enige regelmaat voor dat het nog “vers” verzinkt staal er niet meer glimmend uitziet, maar voorzien is van een witte waas en/of witte vlekken. Vaak zal de afnemer van dit aanzicht schrikken en opmerkingen maken. De opdrachtgever heeft zijn twijfels over de duurzaamheid of denkt dat het verzinken niet goed is uitgevoerd. In de volksmond wordt dit verschijnsel ook wel “witroest” of “witte roest” genoemd. Deze publicatie geeft een korte uitleg over het hoe-en-waarom en op welke manier dit voorkomen of hersteld kan worden.
WAAROM GEBEURT DIT?
Na het thermisch verzinken in de fabriek wil het oppervlak van de zinklaag al snel een reactie aangaan met zuurstof om zinkoxides te vormen. Zink is nu éénmaal een relatief onedel metaal en zal, zoals veel andere metalen, terug willen naar het laagste energieniveau; dat van oxide. De bescherming tegen corrosie van de zinklaag ontstaat pas na enkele dagen door de vorming van een zogenoemde zinkpatinalaag door inwerking van CO2 uit de atmosfeer. De vorming van de patinalaag is duidelijk zichtbaar. De eerst nog glimmende zinklaag wordt iets doffer en enigszins grijzer. De vorming van deze belangrijke extra beschermingslaag duurt wel tot 12 maanden na het verzinken en is afhankelijk van de relatieve luchtvochtigheid. De dikte van deze patinalaag is nog geen ¼ micrometer.
WAT IS ZINKPATINA?
De patina bestaat uit een onoplosbare, goed aanhechtende en beschermende toplaag. Deze laag is hoofdzakelijk samengesteld uit basisch zinkcarbonaat. Stagnerend water op het verzinkte oppervlak verhindert de vorming van deze laag waardoor zeer snel witachtige vlekken ontstaan, hoofdzakelijk samengesteld uit basisch zinkoxide en basisch zinkhydroxide. Deze poedervormige producten vertonen geen goede aanhechting. Dit fenomeen treedt meestal op wanneer regenwater of condensatiewater aanwezig blijft op het metaaloppervlak. Dit is bijvoorbeeld het geval als dit water tijdens opslag of transport opgesloten is tussen op elkaar gestapelde stukken of platen. Deze vlekken door vochtige opslag zijn voornamelijk esthetisch hinderlijk.
WAT ZEGT DE internationale VERZINKNORM?
De Internationale Verzinknorm EN ISO 1461 ’Door thermisch verzinken aangebrachte
deklagen op ijzeren en stalen voorwerpen – Specificaties en beproevingsmethoden’ vermeldt over deze witte opslagvlekken dat ze geen reden mogen zijn voor afkeuring, mits de deklaagdikte boven de aangegeven minimumwaarde blijft. Voor speciale toepassingen kan tussen partijen vooraf overeengekomen worden dat witroest niet is toegestaan (onder de noemer van esthetisch verzinken). De Engelse term voor deze witte vlekken is Wet Storage Stain.
BLIJVEN DEZE VLEKKEN ZICHTBAAR?
Bij blootstelling aan de atmosfeer zullen de witte vlekken langzaam verdwijnen.
De beschermende film van basisch zinkcarbonaat zal zich dan geleidelijk kunnen vormen. Wanneer het thermisch verzinkt staal geschilderd moet worden (duplexsysteem), is het daarentegen absoluut noodzakelijk om de witte roest te verwijderen om een goede aanhechting van de verflaag mogelijk te maken.
HOE VERWIJDERT U WITROEST?
Mocht u het aanzicht van het materiaal direct al willen verbeteren, dan zijn er een aantal mogelijkheden om vlekken door vochtige opslag te verwijderen:
Vergeet in de laatste twee gevallen niet om nadien met schoon leidingwater in ruime mate na te spoelen. Dit geldt met name voor materialen die na plaatsing niet worden beregend.
HOE VOORKOMT U VLEKKEN DOOR VOCHTIGE OPSLAG?
Een juiste manier van opslag en transport voorkomt witroest in de meeste gevallen. Thermisch verzinkt staal moet zodanig opgeslagen en vervoerd worden dat er nooit een waterfilm blijft staan op het staal. Ook mag er nooit een vochtfilm opgesloten raken tussen twee metaaloppervlakken. Hier volgen enkele aanbevelingen:
EN ISO 1461
Door thermisch verzinken aangebrachte deklagen op ijzeren en stalen voorwerpen - Specificaties en beproevingsmethoden.
EN ISO 14713 deel 1
Zinken deklagen - Richtlijnen en aanbevelingen voor de bescherming van ijzer en staal in constructies tegen corrosie - Deel 1: Algemene ontwerpbeginselen en corrosieweerstand.
TECHNISCH INFOBLAD 10
Corrosieweerstand van thermisch verzinkt staal
TECHNISCH INFOBLAD 25
Zinkpatina: ontstaan en bescherming
