OPDRACHTGEVER:
HOOFDAANNEMER:
STAALBOUWER:
ARCHITECT:
STUDIEBUREAU:
BOUWTIJD:
FOTOGRAAF:
In de Demervallei, tussen Diest en Aarschot, ligt Zichem—een stad die in de 14de eeuw floreerde dankzij de textielnijverheid. Aan de rand van de stad, nabij de rivier, verrees destijds een cilindrische verdedigingstoren. Doorheen de geschiedenis kreeg de toren uiteenlopende functies: tijdens de Tachtigjarige Oorlog deed hij dienst als koeienstal en gevangenis, en in de 19de eeuw werd hij gekoesterd als pittoreske ruïne in een landschapspark. In 2006 stortte een groot deel van de toren plots in, waarna een omvangrijke restauratie noodzakelijk werd. Vandaag is de Maagdentoren opnieuw toegankelijk voor het publiek.
Herstel met respect voor historische gelaagdheid
De oorspronkelijke structuur bestaat uit massief metselwerk in ijzerzandsteen, tot 2,9 meter dik. De cilindrische buitenvorm contrasteert met een achthoekige binnengeometrie, gedragen door gotische ribgewelven. De instorting trof zowel de buitenwanden als delen van deze gewelven. De restauratie, uitgevoerd volgens de principes van het lokale erfgoedbeleid, maakt duidelijk onderscheid tussen historische en hedendaagse toevoegingen en garandeert tegelijk structurele veiligheid en bezoekerscirculatie.
Thermisch verzinkt staal als duurzame hedendaagse ingreep
Aan de basis van de toren werd een thermisch verzinkte stalen overkapping geplaatst die bezoekers beschermt tegen eventueel vallend puin. Bovenin bevindt zich een tweede stalen structuur, zorgvuldig geïntegreerd in de bestaande muren. Binnenin leidt een nieuwe spiraaltrap naar het dak, waar een verzinkt stalen trap toegang geeft tot een panoramaplatform met uitzicht over de Demervallei.
De keuze voor thermisch verzinkt staal is bewust: de onderdelen zijn na plaatsing moeilijk bereikbaar voor onderhoud, waardoor een conserveringssysteem met extreem lange levensduur noodzakelijk is. De dakconstructie werd daarom geprefabriceerd in zo groot mogelijke verzinkbare segmenten en ter plaatse gemonteerd.
Een subtiel contrast tussen oud en nieuw
De nieuwe stalen elementen onderscheiden zich duidelijk van het historische ijzerzandsteen, maar tonen respect voor het erfgoed. Ze versterken de stabiliteit, verhogen de toegankelijkheid én laten het unieke landschap opnieuw vanop hoogte bewonderen